ECOWAS ilipunguza baadhi ya kodi na tozo za usafiri wa anga kuanzia Januari 2026. Viwango vilivyochapishwa na Nigeria bado vinaonyesha tozo ya abiria ya $80 kwa Afrika Magharibi.
Maswali yalitumwa kwa Kamisheni ya ECOWAS, Mamlaka ya Shirikisho ya Viwanja vya Ndege vya Nigeria na Mamlaka ya Usafiri wa Anga ya Nigeria tarehe 7 Agosti 2026. Hakuna jibu lililokuwa limepokelewa wakati wa kuchapisha.
Gharama ya kuruka kote Afrika Magharibi ilipaswa kubadilika mwaka huu.
Kuanzia 1 Januari 2026, nchi wanachama wa ECOWAS zilitarajiwa kuondoa kodi zinazotozwa kwenye usafiri wa anga na kupunguza tozo za abiria na za usalama kwa asilimia 25.
Sera hiyo ilikubaliwa mjini Abuja Desemba 2024. Ilielezwa kama jaribio kubwa la kushughulikia moja ya matatizo sugu zaidi ya kanda: kuruka ndani ya Afrika Magharibi mara nyingi ni ghali zaidi kuliko umbali unavyoashiria.
Wazo lilikuwa rahisi. Serikali zikiondoa baadhi ya kodi na kupunguza baadhi ya tozo, gharama ya kuendesha safari za ndege inapaswa kushuka, na kufanya iwe nafuu zaidi kwa watu kuruka ndani ya kanda.
ECOWAS inasema mifano yake ya hesabu, iliyofanywa pamoja na Shirika la Kimataifa la Usafiri wa Anga wa Kiraia (ICAO), Shirikisho la Kimataifa la Usafiri wa Anga (IATA) na Shirikisho la Mashirika ya Ndege ya Afrika (AFRAA), inaonyesha mageuzi hayo yanaweza kuzalisha zaidi ya abiria milioni 1.2 wa ziada kwa mwaka katika masoko ya ndani, ya kikanda na ya kimataifa.
Lakini miezi saba baada ya sera kuanza kutumika, kuna tatizo la msingi.
Angalau nchini Nigeria, moja ya kurasa muhimu zaidi za viwango vya umma bado inaonyesha tozo ya zamani ya huduma kwa abiria.
Mamlaka ya Shirikisho ya Viwanja vya Ndege vya Nigeria (FAAN) kwa sasa inachapisha Tozo ya Kimataifa ya Huduma kwa Abiria ya $80 kwa kila abiria kwa safari za Afrika Magharibi na $100 kwa safari za nje ya Afrika Magharibi.
Kama tozo ya $80 ya Afrika Magharibi ingepunguzwa kwa asilimia 25, ingekuwa $60.
Lakini hilo halimaanishi tunaweza kusema abiria wa Nigeria kwa hakika bado wanatozwa $80.
Tunachoweza kusema ni sahihi zaidi, na kwa njia fulani muhimu zaidi: viwango vya FAAN vinavyopatikana kwa umma bado vinawaambia abiria na mashirika ya ndege kwamba tozo ni $80.
Hilo ndilo swali tuliloiuliza FAAN.
Kwa sababu sera ya kikanda inapotarajiwa kupunguza gharama ya kusafiri kote Afrika Magharibi, umma unapaswa kuweza kuona punguzo hilo limetokea wapi.
Kwanza, ECOWAS ilikubaliana nini hasa?
Katika sehemu hii
Nyingine zinaweza kuhusiana na nchi anayokwenda, shirika la ndege au uwanja fulani wa ndege.
Mageuzi yanatoka kwenye Sheria ya Nyongeza A/SA.2/12/24 kuhusu Sera ya Pamoja ya Tozo, Kodi na Ada katika Usafiri wa Anga wa Kiraia ndani ya Nchi Wanachama wa ECOWAS.
Sheria hiyo ilipitishwa na Wakuu wa Nchi na Serikali za ECOWAS katika Kikao chao cha 66 cha Kawaida mjini Abuja tarehe 15 Desemba 2024.
Baadaye ECOWAS ilitangaza kwamba hatua hizo zingeanza kutumika kuanzia 1 Januari 2026.
Chini ya mageuzi hayo, nchi wanachama zilipaswa:
kuondoa kodi zinazotozwa kwenye usafiri wa anga;
kupunguza tozo za huduma kwa abiria kwa asilimia 25;
kupunguza tozo za usalama kwa asilimia 25.
ECOWAS iliieleza sera hiyo kama sehemu ya juhudi pana za kufanya usafiri wa anga kuwa nafuu zaidi na kuboresha mtangamano wa kikanda.
Lakini hili halimaanishi kila gharama iliyoambatana na kila tiketi ya ndege inaondoka.
Si ahadi kwamba kila tiketi Afrika Magharibi ingekuwa ghafla nafuu kwa asilimia 25.
Bei ya tiketi ya ndege inaundwa na vitu kadhaa. Kuna nauli ya msingi ya shirika la ndege, kisha kunaweza kuwa na tozo za uwanja wa ndege, kodi za serikali, tozo za usalama, tozo za huduma kwa abiria na ada nyingine.
Baadhi ya gharama hizo zinaweza kutozwa na nchi ambayo abiria anaondoka. Nyingine zinaweza kuhusiana na nchi anayokwenda, shirika la ndege au uwanja fulani wa ndege.
Mageuzi hayamaanishi kila tiketi ya ndege inapaswa moja kwa moja kuwa nafuu kwa asilimia 25. Yanalenga kodi na tozo maalum.
Kwa hiyo suala si kama kila tiketi imeshuka kwa asilimia 25. Suala ni kama kodi zinazohusika na mageuzi zimeondolewa na kama tozo za abiria na za usalama zimepunguzwa kweli kwa asilimia 25.
Kwa nini ECOWAS ilitaka kubadilisha mfumo?
Katika sehemu hii
Miji hii miwili iko karibu kiasi, na njia hiyo ni moja ya njia za anga zenye shughuli nyingi zaidi barani Afrika.
Hoja ya jumuiya ya kikanda si mpya.
Usafiri wa anga wa Afrika Magharibi umekuwa ghali kwa miaka mingi, na tatizo si tu bei ambayo mashirika ya ndege yanaweka kwa viti vyao.
ECOWAS inasema abiria katika kanda wanaweza kukabiliwa na hadi tozo 66 tofauti, wakati mashirika ya ndege yanakabiliwa na zaidi ya ada 100 yanapoendesha safari. Pia inasema gharama katika kanda ya ECOWAS ziko juu kwa takriban asilimia 85 kuliko wastani wa dunia kwa safari za kikanda na asilimia 82 juu kwa njia za kimataifa.
Hilo ni muhimu kwa sababu bei ya kuruka inaathiri mengi zaidi ya kama mtu mmoja anaweza kumudu likizo.
Fikiria:
mmiliki wa biashara ndogo anayehitaji kusafiri kutoka Lagos hadi Accra kwa mkutano.
kampuni ya Ghana inayojaribu kutuma timu Nigeria.
mtalii anayetaka kutembelea nchi mbili au tatu za Afrika Magharibi badala ya kuruka moja kwa moja kuingia na kutoka nchi moja.
shirika la ndege la kikanda linalojaribu kuendesha njia kati ya nchi jirani.
Bei ya tiketi inapokuwa juu sana, baadhi ya safari hizo hazifanyiki tu.
Hilo lina matokeo kwa utalii, biashara na uchumi.
Pia linapingana na wazo pana la mtangamano wa kikanda, ambapo kusafiri kati ya nchi jirani kunapaswa kuwa rahisi zaidi badala ya kuwa ghali zaidi.
ECOWAS yenyewe imehusisha gharama kubwa ya usafiri wa anga na mahitaji madogo, utalii mdogo, fursa chache za biashara na changamoto pana ya uhuru wa kutembea katika kanda.
Afrika Magharibi ni kanda iliyobanana kiasi, lakini kuruka kati ya nchi jirani bado kunaweza kuwa ghali.
Chukua Lagos na Accra. Miji hii miwili iko karibu kiasi, na njia hiyo ni moja ya njia za anga zenye shughuli nyingi zaidi barani Afrika.
Ungetarajia njia inayounganisha miji miwili mikubwa ya kibiashara iliyo karibu hivi iwe nafuu kiasi. Lakini kodi na tozo zilizoambatana na safari zinaweza kuongeza sana gharama ya tiketi.
Kisha yakaja mageuzi
Uamuzi ulipitishwa Desemba 2024.
Kabla haujaanza kutumika, hata hivyo, uanachama wa ECOWAS ulibadilika. Burkina Faso, Mali na Niger zilijiondoa rasmi kwenye jumuiya tarehe 29 Januari 2025. ECOWAS sasa ina nchi wanachama 12: Benin, Cabo Verde, Côte d'Ivoire, Gambia, Ghana, Guinea, Guinea-Bissau, Liberia, Nigeria, Senegal, Sierra Leone na Togo.
Kwa hiyo mageuzi ya usafiri wa anga yalipitishwa ECOWAS ilipokuwa na wanachama 15, lakini sasa yanatekelezwa katika nchi 12.
Kujiondoa kwa nchi hizo tatu hakumaanishi Sheria ya Nyongeza haihusu tena wanachama waliobaki. ECOWAS imeendelea kuichukulia kama sehemu ya mfumo wake wa kikanda wa usafiri wa anga. Mnamo Juni 2026, Kamisheni ilisema Sheria hiyo ilianza kutumika tarehe 1 Januari na kwamba ilikuwa ikifanya uhamasishaji na mazungumzo na wadau katika nchi wanachama kusaidia utekelezaji.
Tangazo lilitolewa. Sheria ilianza kutumika.
Tunachohitaji bado kuona ni jinsi ilivyotekelezwa katika nchi 12.
Kufikia Desemba, sekta ilikuwa ikitarajia mabadiliko
AFRAA ilikaribisha mageuzi hayo Desemba 2025.
Shirikisho hilo lilieleza uamuzi wa kuondoa kodi za usafiri wa anga na kupunguza tozo za abiria na za usalama kama hatua kubwa kwa kanda. Katibu Mkuu wa AFRAA, Abderahmane Berthe, alisema mabadiliko hayo yangeweza kufanya usafiri wa anga wa kikanda kuwa nafuu zaidi na kusaidia mtangamano wa kikanda.
Sekta ya usafiri wa anga ilikuwa ikizishinikiza serikali kushughulikia gharama ya kuruka barani Afrika kwa miaka mingi, kwa hiyo tangazo hilo lilikuwa muhimu.
Kisha 1 Januari ikafika, na mashirika ya ndege bado yalihitaji ufafanuzi wa jinsi mabadiliko yangetekelezwa.
Kutokuwa na uhakika huko kukawa haraka sehemu ya habari.
Kufikia Januari, mashirika ya ndege yalikuwa yakiuliza nini hasa kilibadilika
AFRAA iliomba ufafanuzi kutoka Kamisheni ya ECOWAS kuhusu jinsi mageuzi yangetekelezwa.
Mashirika ya ndege yalihitaji kujua tozo zipi zinabadilika, lini mabadiliko yangeanza kutumika na jinsi yanavyopaswa kuonyeshwa katika mifumo yao ya kuuza tiketi. Uamuzi wa kikanda bado unapaswa kugeuzwa kuwa namba halisi ambazo mashirika ya ndege hutumia yanapouza tiketi na kulipa tozo za viwanja vya ndege na za serikali.
Mnamo Aprili 2026, IATA ilitoa wito unaofanana. Iliziomba serikali kutekeleza uamuzi wa ECOWAS wa Desemba 2025 wa kuondoa kodi za usafiri wa anga na kupunguza baadhi ya tozo kwa asilimia 25. IATA ilisema utekelezaji thabiti katika ngazi ya kitaifa ulihitajika ili kanda iweze kuona faida za gharama ndogo za usafiri wa anga.
Kufikia hapo, AFRAA na IATA zote zilikuwa zimeeleza hadharani haja ya utekelezaji ulio wazi zaidi wa uamuzi wa ECOWAS.
Na kisha kuna Nigeria
Nigeria inavutia hasa kwa sababu tunaweza kuona moja ya tozo zilizochapishwa na nchi hiyo.
Ukurasa wa tozo za anga wa FAAN kwa sasa unaorodhesha Tozo ya Kimataifa ya Huduma kwa Abiria kuwa:
$80 kwa abiria wanaosafiri kwenda nchi za Afrika Magharibi
na
$100 kwa abiria wanaosafiri kwenda nchi zisizo za Afrika Magharibi.
Kwa safari ya Afrika Magharibi, punguzo la asilimia 25 ni hesabu rahisi:
Kwa hiyo tozo iliyopunguzwa inayotarajiwa ingekuwa $60.
Lakini ukurasa wa umma wa FAAN bado unaonyesha $80.
Ratiba ya tozo za anga iliyochapishwa na FAAN, picha ya tarehe 7 Agosti 2026. Tozo ya Kimataifa ya Huduma kwa Abiria kwa safari za Afrika Magharibi imeorodheshwa kuwa $80.
Hiyo inatuambia kile ambacho viwango vilivyochapishwa na FAAN vinasema kwa sasa. Haituambii, peke yake, kama mashirika ya ndege bado yanatozwa kiasi hicho. Tozo huenda imebadilika bila tovuti kusasishwa, au huenda kuna maelekezo mengine yanayoongoza kile ambacho mashirika ya ndege yanalipa kwa sasa.
Hatuna taarifa za kutosha kusema ni lipi kati ya hayo.
Kwa hiyo tuliiuliza FAAN.
Tatizo kubwa zaidi ni kwamba Nigeria pia ilianzisha tozo mpya ya $11.50
Tarehe 1 Desemba 2025, Nigeria ilianzisha tozo ya ziada ya $11.50 kwa kila abiria wa kimataifa chini ya Mfumo wake wa Taarifa za Mapema za Abiria, au APIS.
NCAA ilisema tozo hiyo ingetumika kwa safari za kimataifa kuingia na kutoka Nigeria na ingekusanywa kupitia mashirika ya ndege. Mfumo huo unalenga kusaidia ukusanyaji na ushughulikiaji wa taarifa za abiria kwa ajili ya usimamizi wa mipaka na usalama.
Wakati ni muhimu. Nigeria ilianzisha tozo hiyo mpya mwezi mmoja kabla mageuzi ya usafiri wa anga ya ECOWAS hayajatarajiwa kuanza kutumika.
Kwa hiyo Nigeria iliingia Januari 2026 ikiwa na tozo mpya kwa abiria wa kimataifa wakati huo huo ECOWAS ikianzisha sera ya kuondoa baadhi ya kodi za usafiri wa anga na kupunguza tozo za abiria na za usalama kwa asilimia 25.
Wakati huo hauthibitishi kwamba tozo ya APIS inapingana na Sheria ya Nyongeza ya ECOWAS. Kama tozo hiyo iko ndani ya tozo zinazohusika na Sheria inategemea msingi wake wa kisheria na jinsi vifungu husika vinavyofasiriwa.
Kwa hiyo tumeiuliza Mamlaka ya Usafiri wa Anga ya Nigeria swali maalum:
Je, tozo ya APIS ya $11.50 inaendana na wajibu wa Nigeria chini ya Sheria ya Nyongeza A/SA.2/12/24?
Tunaliachia jibu hilo mdhibiti.
Sekta ya kimataifa ya usafiri wa anga tayari imeeleza wasiwasi kuhusu tozo za APIS
Nigeria si nchi pekee inayokabiliwa na maswali kuhusu tozo za API-PNR.
Mnamo Aprili 2026, IATA ilisema tozo za mifumo ya data za abiria zilikuwa juu ya viwango vya dunia katika nchi kadhaa za Kiafrika. Ilitaja Angola, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Nigeria, Ghana na Kenya.
IATA ilisema tozo ya Tanzania ya $45 kwa safari ya kwenda tu ilikuwa ya juu zaidi duniani.
IATA pia ilionya kwamba tozo kubwa za mifumo hii zinaweza kuongeza gharama ya usafiri wa anga na kuathiri muunganiko.
Mifumo yenyewe ina kazi yake. Serikali hutumia taarifa za mapema za abiria na kumbukumbu za majina ya abiria kwa usimamizi wa mipaka na usalama. Swali ni abiria wanatozwa kiasi gani kwa ajili yake na jinsi tozo hizo zinavyoingia katika gharama pana ya kuruka.
Kwa Nigeria, hilo linaiweka tozo ya APIS ya $11.50 pamoja na kodi nyingine na tozo za usafiri wa anga za nchi hiyo badala ya kuiangalia peke yake.
Kuna namba nyingine inayostahili kuangaliwa
Mnamo Novemba 2025, Mkurugenzi Mtendaji wa Ibom Air, George Uriesi, alizungumzia gharama ya kuendesha njia ya Lagos-Accra.
Alisema shirika la ndege linaloendesha njia hiyo linakabiliwa na takriban $185 za kodi kabla ya kuweka bei ya tiketi yake.
Namba ya $185 ilitoka kwa Uriesi. Si hesabu huru ya MOVING AFRICA wala kiwango rasmi cha serikali, kwa hiyo tunaitumia kama maelezo yake ya gharama zinazolikabili shirika la ndege.
Lakini inatoa muktadha kwa mjadala mpana kuhusu tozo za usafiri wa anga. Shirika la ndege bado linapaswa kulipia nauli yake ya msingi, mafuta, wafanyakazi, matengenezo, bima na gharama nyingine za uendeshaji baada ya kodi na tozo hizo kulipwa.
Lagos-Accra pia ni njia ambayo mageuzi ya usafiri wa anga ya ECOWAS yalikusudiwa kuathiri. Nigeria na Ghana zote ni wanachama wa ECOWAS, na mageuzi yanalenga hasa kodi na tozo zinazoongeza gharama ya usafiri wa anga wa kikanda.
Kwa hiyo ECOWAS inaposema gharama hizo zinapaswa kushuka, swali ni punguzo hilo linaonekanaje kwa shirika la ndege linaloendesha njia kama Lagos-Accra, na hatimaye, kwa abiria anayenunua tiketi.
Abiria analipa nini kwa kweli?
Abiria halipi tozo moja tu anaponunua tiketi ya ndege ya kimataifa.
Kiasi cha mwisho kinaweza kujumuisha nauli ya shirika la ndege pamoja na kodi, ada na tozo nyingine. Baadhi huenda kwa viwanja vya ndege, baadhi kwa taasisi za serikali, wakati nyingine zinalipia usalama, huduma za abiria au uuzaji wa tiketi. Tozo hizo pia zinaweza kutoka nchi ya kuondoka, nchi anayokwenda au zote mbili.
Hilo linafanya iwe vigumu kutumia namba moja kama "kodi ya tiketi ya Nigeria" bila kujua hasa namba hiyo inajumuisha nini na ni mamlaka ipi inayotoza kila tozo.
Vyanzo tofauti pia vinaweza kufikia jumla tofauti kwa sababu vinahesabu tozo tofauti.
Viwango vilivyochapishwa vinasaidia kufafanua baadhi ya hayo. Vinaonyesha kile ambacho uwanja wa ndege au taasisi ya serikali inasema inatoza na kuwapa abiria, mashirika ya ndege na wengine namba wanayoweza kuikagua.
Lakini ikiwa namba zilizochapishwa zimepitwa na wakati, inakuwa vigumu kujua mashirika ya ndege yanalipa nini kwa kweli.
Na ikiwa namba ya $80 ya FAAN bado ni ya sasa, basi kuna swali rahisi la kujibu:
Kwa nini punguzo la asilimia 25 la ECOWAS halijaonekana katika viwango vilivyochapishwa?
Mageuzi hayakupaswa kutegemea taarifa kwa vyombo vya habari pekee
ECOWAS imesema Sheria za Nyongeza zinafunga kisheria ndani ya mfumo wake. Nchi wanachama pia zinatarajiwa kufanya mabadiliko yanayohitajika katika sheria zao za kitaifa, sera na nyaraka zinazohusiana ili vifungu viweze kutumika kote kanda.
Kwa vitendo, hiyo ina maana uamuzi wa kikanda bado unapaswa kupita kwenye mifumo ya kitaifa.
Wizara huenda zikahitaji kubadilisha kanuni. Mamlaka za usafiri wa anga huenda zikahitaji kutoa maelekezo. Waendeshaji wa viwanja vya ndege huenda wakahitaji kusasisha viwango vyao. Mashirika ya ndege huenda yakahitaji kubadilisha mifumo yao ya kuuza tiketi.
Hatimaye, mabadiliko hayo yanapaswa kuonekana katika gharama ya tiketi.
Abiria hana uwezekano wa kuiona Sheria ya Nyongeza yenyewe. Ataona kama tozo kwenye tiketi yake zimepanda, zimebaki zile zile au zimeshuka.
Ndiyo sababu tarehe ni muhimu
Sera ilipaswa kuanza kutumika tarehe 1 Januari 2026.
Kwa miezi kadhaa baadaye, kulikuwa na kutokuwa na uhakika kuhusu utekelezaji.
Kisha, tarehe 28 Juni 2026, ECOWAS ilitangaza kwamba ingeitisha mkutano wa kwanza wa Kamati ya Usimamizi wa Kiuchumi wa Usafiri wa Anga ya ECOWAS, au ECATEOC, kuanzia 2 hadi 3 Julai mjini Lomé, Togo.
Kamisheni ilieleza mkutano huo kama hatua kubwa kuelekea kuanzisha kazi ya mfumo wa kikanda wa usimamizi wa kiuchumi na kuharakisha utekelezaji wa sera.
Hilo ni muhimu.
Kamati ya usimamizi si mradi usiohusiana.
ECOWAS inasema ECATEOC ndiyo chombo cha kikanda kilichoanzishwa kutathmini maendeleo ya utekelezaji, kupitia soko la usafiri wa anga, kusasisha mkakati wa utekelezaji na kuanzisha mfumo wa ufuatiliaji na kuripoti.
Kwa maneno mengine, chombo cha kikanda kinachohusika na kusimamia mageuzi kilikuwa kikianzishwa rasmi kufanya kazi miezi sita baada ya mageuzi yenyewe kuanza kutumika.
Hilo halithibitishi kwamba nchi wanachama zilishindwa kutekeleza sera katika miezi hiyo sita.
ECOWAS inasema ilikuwa tayari imefanya ziara za uhamasishaji na mazungumzo na wadau katika nchi wanachama.
Lakini linaibua swali la busara kuhusu jinsi utekelezaji ulivyokuwa ukipimwa kabla chombo cha usimamizi hakijaanza kazi rasmi.
Na chombo cha usimamizi sasa kina mengi ya kupima
ECOWAS inasema kamati hiyo itajumuisha wakurugenzi wakuu wa mamlaka za kitaifa za usafiri wa anga, wakurugenzi wa usafiri wa anga, taasisi za ECOWAS na washirika ikiwemo Kamisheni ya Umoja wa Afrika, ICAO, IATA, Kamisheni ya Afrika ya Usafiri wa Anga wa Kiraia na AFRAA.
Hilo linaipa kamati ufikiaji kwa watu wanaohusika na sehemu tofauti za mfumo.
Mamlaka za kitaifa za usafiri wa anga zinaweza kutoa taarifa kuhusu utekelezaji katika nchi zao. Mamlaka za viwanja vya ndege zinaweza kutoa tozo zao za sasa. Mashirika ya ndege yanaweza kuonyesha yanatozwa nini, wakati data ya tiketi inaweza kuonyesha abiria wanalipa nini kwa kweli.
Kamati ya kikanda kisha inaweza kulinganisha kinachotokea katika nchi wanachama 12.
Maswali tuliyoiuliza ECOWAS
Tumeiandikia Kamisheni ya ECOWAS na Chris Appiah, Mkurugenzi wa Uchukuzi, tukiwa na makundi matatu ya maswali.
Ni nchi ngapi zimerekebisha sheria zao za kitaifa za usafiri wa anga, sera au nyaraka zinazohusiana ili kutekeleza Sheria ya Nyongeza?
Tumeomba majina ya nchi, badala ya kauli ya jumla kwamba utekelezaji unaendelea.
Pili, chombo cha usimamizi cha kikanda kimegundua nini?
Ufuatiliaji gani umefanywa tangu Sheria ianze kutumika, na data inaonyesha nini?
Je, tozo za huduma kwa abiria zimeshuka? Je, tozo za usalama zimeshuka? Je, kodi zilizotajwa kuondolewa zimeondolewa kweli?
Tatu, wasiwasi ulioelezwa na sekta ya usafiri wa anga.
AFRAA iliomba ufafanuzi kutoka Kamisheni mnamo Januari. IATA ilitoa wito wa utekelezaji thabiti wa kitaifa mnamo Aprili.
ECOWAS imefanya nini kujibu?
Na je, Kamisheni itachapisha matokeo yake ili mashirika ya ndege na abiria waweze kuona jinsi mageuzi yanavyotekelezwa kote kanda?
Maswali tuliyoiuliza FAAN
Nigeria ndipo tunapoanzia kwa sababu FAAN inachapisha tozo zake za anga mtandaoni.
Tuliiuliza FAAN:
Je, Tozo ya Huduma kwa Abiria kwa safari za kwenda Afrika Magharibi imepunguzwa kutoka $80 iliyochapishwa kulingana na punguzo la asilimia 25 la ECOWAS?
Ikiwa ndiyo, punguzo hilo lilianza kutumika lini?
Na ikiwa tozo imepunguzwa, kwa nini ratiba iliyochapishwa na FAAN bado inaonyesha $80?
Pia tuliuliza ni tozo zipi kwenye ratiba iliyochapishwa ziko chini ya kodi za usafiri wa anga zinazohusika na Sheria ya Nyongeza ya ECOWAS.
Tofauti hiyo ni muhimu kwa sababu si kila tozo iliyoorodheshwa kwenye viwango vya uwanja wa ndege inahusika na mageuzi. Kila tozo inapaswa kuangaliwa kulingana na kundi lake na vifungu vya Sheria.
Swali kwa NCAA
Pia tumeiandikia Mamlaka ya Usafiri wa Anga ya Nigeria kuhusu tozo ya APIS ya $11.50.
Tuliuliza:
Je, tozo ya $11.50 iliyoanzishwa tarehe 1 Desemba 2025 inaendana na wajibu wa Nigeria chini ya Sheria ya Nyongeza A/SA.2/12/24?
Jibu la NCAA litafafanua jinsi tozo hiyo inavyoingia ndani ya wajibu wa Nigeria chini ya mfumo wa usafiri wa anga wa ECOWAS.
Tunachokijua na tusichokijua
Katika sehemu hii
Burkina Faso, Mali na Niger zilijiondoa ECOWAS tarehe 29 Januari 2025, na kubaki nchi wanachama 12 za sasa.
Haya ndiyo tunayoweza kuthibitisha hadi sasa.
ECOWAS ilipitisha Sheria ya Nyongeza Desemba 2024.
ECOWAS inasema Sheria ilianza kutumika tarehe 1 Januari 2026, huku nchi wanachama zikitakiwa kuondoa kodi za usafiri wa anga na kupunguza tozo za abiria na za usalama kwa asilimia 25.
Burkina Faso, Mali na Niger zilijiondoa ECOWAS tarehe 29 Januari 2025, na kubaki nchi wanachama 12 za sasa.
Ukurasa wa tozo za anga wa FAAN unaopatikana kwa umma bado unaorodhesha $80 kwa abiria wa kimataifa wanaosafiri kwenda nchi za Afrika Magharibi.
Nigeria ilianzisha tozo ya ziada ya APIS ya $11.50 kwa abiria wa kimataifa kuanzia 1 Desemba 2025.
Mnamo Aprili 2026, IATA ilitoa wito wa utekelezaji wa kitaifa wa mageuzi ya usafiri wa anga ya ECOWAS.
Mnamo Juni, ECOWAS ilitangaza kuanza kazi rasmi kwa kamati yake ya kikanda ya usimamizi wa kiuchumi wa usafiri wa anga.
Bado kuna mambo kadhaa ambayo hatuwezi kuthibitisha kutokana na taarifa zilizopo sasa.
Hatuna picha kamili, iliyothibitishwa hadharani, ya jinsi nchi wanachama zote 12 zilivyotekeleza mageuzi.
Hatujui kama Tozo ya Huduma kwa Abiria ya $80 iliyochapishwa na Nigeria bado ndicho kiasi ambacho mashirika ya ndege yanatozwa kwa kweli.
Hatujui kama NCAA inaona tozo ya APIS ya $11.50 iko ndani ya tozo zinazoathiriwa na Sheria ya Nyongeza.
Na bado hatujui kama mapunguzo yamewafikia abiria kupitia bei ndogo za tiketi.
Hayo ndiyo maswali tuliyozituma taasisi husika.
Kuna suala kubwa zaidi hapa kuliko punguzo moja la $20
Ingekuwa rahisi kupunguza sehemu ya Nigeria ya habari hii kuwa namba moja: $80 inapaswa kuwa $60.
Punguzo hilo la $20 ni muhimu, hasa abiria wanapokuwa tayari wanalipa tozo nyingine kadhaa. Lakini kuna swali pana zaidi kuhusu kinachotokea baada ya ECOWAS kupitisha sera ya kikanda.
ECOWAS imetumia miaka mingi ikijaribu kurahisisha watu, bidhaa na huduma kusafiri kote Afrika Magharibi. Gharama ya kuvuka mipaka hiyo ni sehemu ya mazungumzo hayo.
Ikiwa nchi zinataka biashara na usafiri zaidi wa kikanda, gharama ya kutoka nchi moja hadi nyingine haiwezi kuendelea kuwafungia watu nje.
Hili ni muhimu zaidi kwa usafiri wa anga. Kwa njia nyingi kati ya miji ya Afrika Magharibi, kuruka kunaweza kuokoa saa nyingi ukilinganisha na kusafiri kwa barabara. Lakini njia kuwepo haisaidii sana ikiwa tiketi iko nje ya uwezo wa watu.
Muunganiko si tu kuwa na safari ya ndege kati ya Lagos na Accra.
Ni pia kama watu wanaweza kumudu kuipanda.
Na kuna sababu ya kuichukulia ahadi kwa uzito
ECOWAS inakadiria kwamba kuondoa baadhi ya kodi na kupunguza tozo za abiria na za usalama kwa asilimia 25 kunaweza kuzalisha zaidi ya abiria milioni 1.2 wa ziada kila mwaka.
Ni namba kubwa. Lakini pia ni makadirio.
Kipimo halisi kitatoka kwenye kinachotokea kwa idadi ya abiria baada ya utekelezaji na kama akiba hizo kweli zinaonekana sokoni.
Ikiwa nauli zitashuka na idadi ya abiria ikaongezeka, mageuzi yatakuwa na ushahidi nyuma yake.
Ikiwa tozo zitabaki juu na idadi ya abiria haitajibu, basi kanda itahitaji kuuliza kwa nini.
Na ikiwa serikali zitaondoa tozo lakini mashirika ya ndege yasiwapitishie abiria akiba hizo, hilo litaibua swali jingine.
Kwa hiyo sera haijamalizika serikali inapobadilisha viwango.
Kunahitajika mnyororo kutoka sera hadi utekelezaji hadi gharama za mashirika ya ndege hadi bei za tiketi hadi tabia za abiria.
Mnyororo huo ndio tunaoufuatilia.
Nigeria ni mahali pa kuanzia tu
Tunaanza na Nigeria kwa sababu viwango vyake vilivyochapishwa vinatupa kitu halisi cha kuchunguza.
Lakini hii si habari ya Nigeria pekee.
Mageuzi ya ECOWAS yanahusu nchi wanachama wote wa sasa.
Kwa hiyo maswali yale yale yanapaswa hatimaye kuulizwa Benin, Cabo Verde, Côte d'Ivoire, Gambia, Ghana, Guinea, Guinea-Bissau, Liberia, Senegal, Sierra Leone na Togo.
Je, kodi inayohitajika imeondolewa?
Je, Tozo ya Huduma kwa Abiria imepunguzwa kwa asilimia 25?
Je, tozo ya usalama imepunguzwa kwa asilimia 25?
Je, nyaraka za viwango vya kitaifa zimesasishwa?
Je, mashirika ya ndege yanatozwa kweli viwango vipya?
Na muhimu zaidi, je, abiria wanaona tofauti yoyote?
ECOWAS imesema kamati yake ya usimamizi itatathmini maendeleo ya utekelezaji katika nchi wanachama na kuanzisha mfumo wa ufuatiliaji na kuripoti.
Taarifa hizo zinapaswa hatimaye kutupa picha iliyo wazi zaidi.
Sehemu isiyopendeza
Katika sehemu hii
Viwango vya umma vya FAAN bado vinasema $80 kwa safari za Afrika Magharibi.
Sehemu inayovutia zaidi ya habari hii huenda si kwamba utekelezaji ni mgumu.
Kila mtu tayari analijua hilo.
Sehemu inayovutia ni muda gani unachukua kwa uamuzi wa kikanda kuwa kitu ambacho abiria anaweza kukiona kweli.
Mageuzi yalipitishwa Desemba 2024.
Yalitangazwa tena hadharani Desemba 2025.
Yalianza kutumika tarehe 1 Januari 2026.
Kufikia Aprili, IATA ilikuwa ikitoa wito wa utekelezaji wa kitaifa.
Kufikia Juni, ECOWAS ilikuwa ikitangaza kuanza kazi rasmi kwa kamati yake ya usimamizi.
Na hadi Agosti, viwango vya umma vya FAAN vya Nigeria bado vinaonyesha Tozo ya Huduma kwa Abiria ya $80 kwa safari za Afrika Magharibi.
Huenda tozo inayotumika kweli tayari imebadilika.
Ikiwa ndivyo, FAAN inaweza kutuambia.
Huenda tozo hiyo haihusiki kwa njia tunavyoielewa.
Ikiwa ndivyo, mamlaka husika zinaweza kueleza tofauti.
Huenda Nigeria bado haijatekeleza punguzo.
Ikiwa ndivyo, hilo pia linapaswa kuwa wazi.
Tatizo si kwamba kuna maswali.
Tatizo ni pale abiria wanapolazimika kubahatisha jibu.
Kwa sasa, Nigeria inatupa swali rahisi hasa.
ECOWAS ilisema Tozo ya Huduma kwa Abiria inapaswa kushuka kwa asilimia 25. Viwango vya umma vya FAAN bado vinasema $80 kwa safari za Afrika Magharibi. Je, imeshuka kweli hadi $60, na ikiwa imeshuka, kwa nini viwango vya umma havijabadilika?
Tumeuliza.
Tutachapisha majibu, au kurekodi kutokuwepo kwake.
Kwa sababu hiki ndicho MOVING AFRICA inachojali.
Si tu kile ambacho serikali zinasema zinabadilisha.
Bali kile kinachobadilika kweli Mwafrika anapojaribu kusafiri.
Si kwenye mkutano wa kilele.
Si kwenye taarifa ya pamoja.
Si kwenye hati ya sera.
Kwenye risiti.
Sehemu ya MOVING AFRICA, mfululizo kuhusu gharama na ugumu wa kusafiri kote barani.
